انسان، طبیعت، معماری

 در فرهنگ ایرانیان در دوره پس از اسلام در جملگی زمینه های خویش متأثر از تعالیم و * اسلام و سنت معصومین بوده است. به این ترتیب اولین منبع استخراج موضوعات مرتبط با آب همین متون خواهد بود. با ظهور اسلام و گسترش آن ایرانیان مسلمان نیز ضمن حفظ آن دسته از رسوم و باورهای خویش در مورد آب که تضادی با تعالیم اسلام نداشت با توجه به تعالیم اسلامی فرهنگ خویش را غنا بخشیده و در مقوله رابطه انسان با طبیعت و از جمله آب آنچنان رشدی را جلوه گر نمودند که در کمتر منطقه ای از جهان قابل مشاهد است بی مناسبت نیست تا ابتدا به مبانی این تفکر در تعالیم و میانی قرآن کریم اشاره شود. آب عامل حیات همه چیز: تعالیم اسلامی، صراحتاً آب را به عنوان مایه حیات هر موجودی معرفی می نماید ( و جعلنا من الماء کل شیء حی ) و از آب هر چیزی را زنده گردانیدیم سوره انبیا آیه 30..... آب نماد پاکی و مبارکی: تعالیم اسلامی اصولاً آب را به صفت ظهور (پاک و پاک کننده) و مبارک و خجسته توصیف می نماید. (ما از آسمان آبی پاک و پاک کننده نازل کردیم) (فرقان 48)و.... آب عامل حیات زمین و شهره مرده از مقولاتی هستند که حیات و زنده شدن آنها توسط آب صراحتاً مورد تاکید کلام الهی قرار گرفته است (و آنچه خدا از آسمان برای روزی خلق از برف و باران و می فرستد و زمین را پس از مرگ دیگر بار زنده می سازد (جاشیه 5) آیات مکی دیگری نیز به این امر اشاره دارند از جمله آب عامل حیات شهر مرده (فرقان 9-48- فاطر 9 زخرف 11 و ق 11) آب عامل حیات زمین بعد از مردن آن (بقره 164- نعل 65، عنکبوت 63، روم 24- فاطر 9 و جاشیه 5)  آب عامل آبادانی و زیبائی زمین: علاوه بر صراحت قرآن کریم بر زنده کردن زمین توسط آب، آیات مکرری از آن نیز به آبادانی زمین و زیبا و خرم و شاداب نمودن توسط آب اشاره دارند. (بقره 21 و 164 ، انعام 99، کهف 45، حج 5، مؤمنون 19 و قمر 11)